Dövizli fiyat teklifi nasıl hazırlanır? Kur, tarih ve kur farkı

Dövizli fiyat teklifinde fiyatın kendisi kadar, o fiyatın Türk lirasına nasıl çevrileceği de teklifin parçasıdır. Teklifte para birimini (USD, EUR), çevirmede kullanılacak kuru (çoğunlukla TCMB döviz satış kuru) ve hangi günün kurunun esas alınacağını (teklif, fatura ya da ödeme günü) tek cümleyle yazmazsanız, kur hareket ettiğinde kimin kaybedeceği tartışmaya açılır. Bu rehber, ithal ürün satan toptancı ve distribütörler için bu üç kararı, teklife yazılacak hazır ifadeleri ve aynı teklifin üç farklı kur kuralıyla nasıl sonuçlandığını gösterir.

Teklif TL mi, döviz mi verilmeli? Kur riski kimde kalır?

Ürünü dövizle alıp dövizle ödüyorsanız teklifi dövizde tutmak kur riskini müşteriye geçirir. TL sabit fiyatlı teklif müşteri için daha kolaydır, ama teklif gününden ödemeye kadar kur riski sizde kalır.

Hangisini seçeceğiniz ticari bir karardır; aşağıdaki tablo üç yaygın biçimde riskin kimde kaldığını gösterir.

Bilişim donanımı, rulman, hidrolik ve pnömatik yedek parça gibi ithal ürünlerde döviz bazlı teklif yaygındır. 2025-32/72 sayılı Tebliğ'le (Resmî Gazete, 6 Mart 2025, sayı 32833) değiştirilen düzenlemeye göre, Türkiye'de yerleşik firmalar kendi aralarındaki taşıt dışı menkul satışlarda bedeli döviz cinsinden ya da dövize endeksli kararlaştırabilir. Bu kurallar son yıllarda birkaç kez değişti; sözleşme kalıbınızı oturturken güncel durumu mali müşavirinizle teyit edin.

Liste fiyatlarınızın TL mi döviz mi tutulacağı ayrı bir konudur; OmniNest'in fiyat listesi ve iskonto düzeni rehberi bunu ayrıntılı anlatır. Bu yazı teklif anına odaklanır.

Hangi kur ve hangi günün kuru?

Satıcı için olağan referans TCMB döviz satış kurudur; günü ise teklif, fatura ya da ödeme günü arasından seçip teklifte açıkça yazarsınız. TCMB kuru öğleden sonra ilan edildiği için cümle çoğunlukla "önceki iş günü ilan edilen kur" diye kurulur.

Kur türü

Satıcı açısından mantıklı referans, TCMB'nin ilan ettiği döviz satış kurudur: tedarikçinize ödeyeceğiniz dövizi bankadan satın alırken siz de satış tarafındasınız. Banka kuru ya da efektif kur kullanan firmalar da vardır; seçim sizin, ama teklifte kurun adı ve kaynağı yer almalıdır. "Güncel kur" ya da "günün kuru" ifadesi yetmez: hangi kurumun, hangi kuru, hangi saatteki değeri olduğu belli değildir ve ilk kur hareketinde tartışma çıkar.

Kurun günü ve saati

TCMB gösterge niteliğindeki kurları her iş günü saat 15.30'da belirler ve aynı gün internet sitesinde yayımlar. Bu yüzden sabah hazırlanan bir teklifte "bugünkü kur" henüz yoktur; pratikte önceki iş gününün ilan edilen kuru kullanılır. Cümleyi buna göre kurun: "teklif tarihinden önceki iş günü TCMB tarafından ilan edilen döviz satış kuru". Hafta sonu ve resmî tatillerde gösterge kur belirlenmediği için o günlerde son ilan edilen kur esas alınır.

Kural kâğıt üzerinde net olsa da her teklifte doğru günün kurunu bulup elle yazmak, en kolay kayan adımdır: bir satışçı cuma kurunu, öteki pazartesi sabahki banka ekranını kullanır. OmniNest'te dövizli liste fiyatları teklif hazırlanırken TCMB kuruyla TL'ye çevrilir ve çevirmede kullanılan kur teklifin üzerinde ayrıca yazılır; müşteri de satış ekibiniz de aynı rakama bakar. Bu çevirmede yapay zekânın payı yoktur: döviz fiyatı ve uygulanan iskonto, sizin tanımladığınız fiyat listesi ve iskonto ayarlarından gelir.

Teklife kur maddesi nasıl yazılır?

Kur maddesi para birimini, kurun adını ve kaynağını (ör. TCMB döviz satış kuru) ve hangi günün kurunun esas alınacağını tek cümlede söylemelidir. Aşağıdaki ifadeleri teklifinizin ödeme koşulları ya da notlar bölümüne uyarlayabilirsiniz.

Her teklifte yalnızca bir kural kullanın; birbiriyle çelişen iki madde müşteriye pazarlık payı bırakır.

TL sabit fiyat: "TL fiyatlar, teklif tarihinden önceki iş günü ilan edilen TCMB döviz satış kuru (1 USD = 42,00 TL) ile hesaplanmıştır ve geçerlilik süresi boyunca sabittir."

Döviz fiyat, fatura günü kuru: "Fiyatlar USD cinsinden ve KDV hariçtir. Fatura, fatura tarihinden önceki iş günü ilan edilen TCMB döviz satış kuru ile TL olarak düzenlenir. Teklifteki TL karşılığı bilgi amaçlıdır."

Döviz fiyat, ödeme günü kuru: "Fiyatlar EUR cinsinden ve KDV hariçtir. Ödeme, ödeme günündeki TCMB döviz satış kuru üzerinden TL'ye çevrilerek yapılır. Fatura ile ödeme arasında oluşan kur farkı, kur farkı faturasıyla ayrıca belgelenir."

Ödemenin döviz olarak yapılması isteniyorsa: "Ödeme USD olarak, aynen yapılacaktır." Türk Borçlar Kanunu'nun 99. maddesine göre sözleşmede aynen ödeme ya da bu anlama gelen bir ifade yoksa, yabancı para borcu ödeme günündeki rayiç üzerinden TL ile de ödenebilir. Döviz tahsil etmek istiyorsanız bunu açıkça yazmanız gerekir.

Bazı firmalar "geçerlilik süresi içinde kur %3'ten fazla değişirse fiyatlar güncellenir" gibi bir eşik de ekler. Bu madde kullanılacaksa teklifin ilk sayfasında, gözden kaçmayacak biçimde durmalıdır.

Örnek: aynı teklif, üç farklı kur kuralı

Bir rulman ve güç aktarma yedek parçası distribütörü, bir bakım firmasına USD liste fiyatı üzerinden şu teklifi hazırlıyor. Satırlarda çoklu (kuyruk) iskonto var: 30+10, %40 değil %37 eder, çünkü ikinci iskonto ilkinden kalan fiyata uygulanır. Hesabı çoklu iskonto hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz.

Tutar sütunu, liste fiyatı ile miktarın çarpımına iskonto uygulanarak bulunur (4,20 × 200 = 840,00; 840,00 × 0,70 × 0,90 = 529,20). Net birim sütunu bilgi amaçlıdır ve kuruşa yuvarlanmıştır (4,20 × 0,70 × 0,90 = 2,646 → 2,65). teklif.dev araçları ve Excel formu yuvarlamayı satır tutarında yapar; birim fiyatı yuvarlayıp çarparsanız toplam birkaç kuruş farklı çıkabilir (bu örnekte 1.032,90 yerine 1.033,70 USD).

Örnekteki kurlar gerçek kur değildir: teklif günü 42,00 TL, fatura günü 42,30 TL, 30 gün sonraki ödeme günü 43,10 TL. Distribütörün bu ürünlerin dövizini ödeme günü kuruyla karşıladığını varsayıyoruz; bu yüzden kur kaybı, ödeme günü kuruna göre hesaplanmıştır.

Üçüncü kuralda fatura 42,30 kurla 43.691,67 TL olarak kesilir; ödeme günü müşteri 44.517,99 TL öder. Aradaki 826,32 TL kur farkıdır ve ayrıca belgelenir. KDV oranı %20 ise bu farkın KDV'si 165,26 TL olur. Kur hareketi tersine dönseydi fark bu kez müşterinin lehine olacaktı.

Aynı ürünler, aynı iskontolar ve aynı kur hareketiyle yalnızca teklifteki bir cümle, satıcının cebinde 1.136,19 TL fark yaratıyor. Kur maddesi bu yüzden "küçük yazı" değil, fiyatın parçasıdır.

Dövizli teklif kaç gün geçerli olmalı?

Kesin bir gün sayısı yoktur: TL sabit fiyatlı teklifte geçerlilik süresi kur riskini taşıdığınız süre olduğu için kısa tutulur. Fiyat dövizde kalıp fatura ya da ödeme günü kuruyla çevriliyorsa süreyi daha çok stok durumu ve tedarikçi fiyatı belirler.

Türk Borçlar Kanunu'nun 3. maddesine göre kabul için süre belirleyerek öneride bulunan, bu süre sonuna kadar önerisiyle bağlıdır. Yani TL sabit fiyatlı bir teklifte yazdığınız geçerlilik süresi, kur riskini üstlendiğiniz süredir.

Pratik bir yaklaşım:

1. TL sabit fiyatta süreyi kısa tutun; kur oynak dönemlerde birkaç iş günü yaygın bir tercihtir.
2. Fatura günü kuruyla çevirmede süreyi stok durumu ve tedarikçinizin fiyat değişiklikleri belirler; kur riski zaten müşteriye geçmiştir.
3. Süresi dolmuş bir teklifi müşteri onaylamak isterse eski TL fiyatı otomatik kabul etmeyin; güncel kurla yeniden hesaplayıp revizyon numarasıyla gönderin.

Süreyi nasıl seçeceğinizi teklif.dev'deki teklif geçerlilik süresi rehberi ayrıntılı anlatır.

Kur farkı faturasını kim keser, KDV nasıl hesaplanır?

Bedel döviz cinsinden ya da dövize endeksli belirlenmişse, teslim ile tahsilat arasında kur satıcı lehine değiştiğinde satıcı, alıcı lehine değiştiğinde alıcı kur farkı faturası düzenler. Mal bedeline isabet eden kur farkı KDV matrahına girer ve KDV, teslim tarihindeki oranla hesaplanır; uygulamayı mali müşavirinizle netleştirin.

Teklif bir vergi belgesi değildir, ama teklifte seçtiğiniz kur kuralı faturayı ve sonrasını doğrudan etkiler. Genel çerçeve şöyledir:

• KDV matrahı TL'dir. KDV Kanunu'nun 26. maddesine göre bedel dövizle hesaplanmışsa döviz, vergiyi doğuran olayın meydana geldiği andaki cari kur üzerinden Türk parasına çevrilir.
• Kur farkı KDV matrahına dahildir. KDV Kanunu'nun 24/c maddesi kur farkını matraha dahil unsurlar arasında sayar.
• Kur farkı faturası. KDV Genel Uygulama Tebliği bu kuralı, bedelin döviz cinsinden ya da dövize endeksli belirlendiği işlemler için koyar; TL'ye sabitlenmiş bir fiyatta kur farkı doğmaz. Tebliğe göre teslim ile tahsilat arasında satıcı lehine kur farkı oluşursa satıcı fatura düzenler; alıcı lehine oluşursa alıcı satıcıya fatura düzenler. KDV, teslim tarihinde geçerli olan oranla hesaplanır. Matraha mal bedeline isabet eden kur farkı girer; KDV tutarına ilişkin kur farkı girmez.
• Değerleme farkları. Yıl sonu ve geçici vergi dönemlerinde Vergi Usul Kanunu'na göre yapılan değerlemelerden doğan kur farkları için KDV hesaplanmaz.

Teklifte ticari olarak kullandığınız kur ile faturada vergi açısından esas alınacak kur aynı olmayabilir. Faturanın döviz mi TL mi düzenleneceğini, hangi kurun kullanılacağını ve kur farkının nasıl belgeleneceğini kuralınızı müşterilere duyurmadan önce mali müşavirinizle netleştirin. Teklif ile proforma arasındaki farkı ise proforma fatura ve fiyat teklifi farkı rehberinde bulabilirsiniz.

Dövizli fiyat teklifi göndermeden önce kontrol listesi

Göndermeden önce şu listeyi kontrol edin:

• Para birimi her fiyat sütununda ve toplamlarda yazılı mı?
• Kurun türü (TCMB döviz satış kuru gibi) ve günü tek bir cümlede belli mi?
• TL karşılığı veriyorsanız "bilgi amaçlıdır" mı, "sabittir" mi, açık mı?
• KDV'nin hariç olduğu ve hangi oranla ekleneceği yazılı mı?
• Geçerlilik süresi, seçtiğiniz kur kuralına uygun mu?
• Döviz tahsil etmek istiyorsanız "aynen ödeme" ifadesi var mı?
• Aynı müşteriye giden önceki tekliflerle aynı kur kuralını mı kullandınız?

En sık görülen hata, ekibin farklı kişilerinin farklı kurlar kullanmasıdır: biri bankanın kurunu, biri TCMB'yi, biri dünkü Excel'deki rakamı. Firma olarak tek bir kural yazın ve herkes onu kullansın. Kuralı yazdıktan sonra iskontonun marjınızı nasıl etkilediğine de bakın; iskonto verirken kâr marjını korumak rehberi bunun hesabını gösterir.

teklif.dev ile dövizli teklif hazırlamak

Ücretsiz teklif hazırlama aracında teklifi TL, USD, EUR ya da GBP olarak hazırlayabilirsiniz. Kur otomatik çekilmez: kuru siz yazarsınız ve araç genel toplamın TL karşılığını bu kurla teklife ekler. Satırlara 30+10 gibi çoklu iskonto yazabilir, Excel'den kalemleri yapıştırabilirsiniz.

1. Para birimini seçin ve TCMB'nin ilan ettiği kuru, kuralınızdaki güne göre yazın.
2. Kur maddenizi "Ödeme koşulları" alanına ekleyin.
3. Geçerlilik süresini kur kuralınıza göre girin.
4. PDF'i indirin ya da WhatsApp'tan gönderin.

İthal parça satan firmalarda talep çoğu zaman WhatsApp ya da e-postadan "6205'lik 200 tane, 6305 50 tane" gibi kısa bir mesajla gelir; vakit, bu kısaltmaları kataloğunuzdaki dolar fiyatlı kalemlere bağlamaya gider. OmniNest yapay zekâ ile bu mesajı sizin yerinize okur ve "6205'lik" yazan müşterinin hangi rulmanı kastettiğini kendi ürün kataloğunuzdan tanır; iki kalem arasında kararsız kaldığında seçimi size bırakır. Dolar fiyatı, 30+10 iskonto ve TL'ye çevirme kuru ise tahminle seçilmez: tutarlar fiyat listenizden, iskonto kurallarınızdan ve TCMB kurundan hesaplanır ve teklif, talep hangi kanaldan geldiyse oradan gönderilmeye hazır olur. Talepten teklife giden adımları OmniNest'in nasıl çalıştığını anlatan sayfada inceleyebilir, kendi ürün listenizle görmek için demo isteyebilirsiniz.